ถังดับเพลิงไฟฟ้า ตู้ไฟ และห้องเซิร์ฟเวอร์ ใช้แบบไหน
ไฟที่เกิดจากอุปกรณ์ที่ยังมีกระแสไฟฟ้าคือไฟประเภท C ต้องใช้ถังที่ฉลากมีตัว C และห้ามใช้น้ำ ตู้ไฟกับตู้ควบคุมใช้ ถังดับเพลิง CO2 เป็นหลัก เพราะไม่นำไฟฟ้าและไม่ทิ้งคราบ ห้องที่มีคอมพิวเตอร์และเอกสารใช้ BF2000 ซึ่งดับไฟ A B C ได้โดยไม่เลอะ ก่อนฉีดให้ตัดไฟที่ต้นทางถ้าทำได้
ไฟจากไฟฟ้าคือไฟประเภท C
กฎกระทรวงการป้องกันและระงับอัคคีภัย พ.ศ. 2555 นิยามเพลิงประเภท ซี ว่าเป็นเพลิงที่เกิดจากอุปกรณ์หรือวัตถุที่มีกระแสไฟฟ้า OSHA ยกตัวอย่างไว้ว่า สายไฟ กล่องฟิวส์ คอมพิวเตอร์ และอุปกรณ์ที่ยังมีไฟเลี้ยงอยู่ ที่ต่างจากไฟอื่นคือกระแสไฟที่ยังไหล ถ้าใช้สารที่นำไฟฟ้า คนที่ฉีดเสี่ยงโดนไฟดูด
พอตัดไฟแล้ว ตัวที่ยังไหม้คือฉนวนสายไฟ พลาสติก หรือน้ำมันในเครื่อง ซึ่งเป็นไฟประเภท A หรือ B ธรรมดา มาตรฐาน NFPA 10 อธิบายว่าไฟประเภท C ก็คือไฟ A หรือ B ที่มีอุปกรณ์ไฟฟ้าซึ่งยังมีไฟอยู่ และแนะนำให้ตัดไฟเร็วที่สุดเพื่อไม่ให้ไฟลุกซ้ำ กฎกระทรวงไทยก็ให้เลือกถังสำหรับไฟประเภท C จากเชื้อเพลิงรอบ ๆ ว่าเป็นไฟ A หรือ B
ทำไมห้ามใช้น้ำ
OSHA เตือนว่าน้ำนำไฟฟ้าได้ดี ฉีดน้ำใส่ไฟที่ยังมีกระแสอาจทำให้คนฉีดโดนไฟดูด ถังน้ำใช้ได้ก็ต่อเมื่อถอดปลั๊กหรือตัดไฟแล้วเท่านั้น NFPA 10 ก็เตือนว่าถังที่ไม่ได้ระบุไฟประเภท C มีความเสี่ยงไฟดูดเมื่อใช้กับอุปกรณ์ที่มีไฟ ก่อนหยิบถังจึงต้องดูตัว C บนฉลากทุกครั้ง
ถังแบบไหนใช้กับไฟฟ้าได้
| ชนิดถัง | หลังฉีด | เหมาะกับ | ราคา |
|---|---|---|---|
| CO2 (B C) | ก๊าซระเหยหมด ไม่มีคราบ | ตู้ MDB ตู้ควบคุม ห้องไฟฟ้า ห้องเครื่อง | 2,500 บาท |
| BF2000 (A B C) | ไม่ทิ้งคราบสกปรก | ออฟฟิศ ห้องคอมพิวเตอร์ ห้องเซิร์ฟเวอร์ | 2,900 บาท |
| ผงเคมีแห้ง ABC | ผงฟุ้ง ทิ้งคราบ | จุดที่มีไฟฟ้าปนกับไม้ กระดาษ น้ำมัน | 1,000 บาทขึ้นไป |
| SC-AFFF PLUS (A B C K) | มีคราบน้ำยา | เครื่องจักรที่มีน้ำมัน ไม่ใช้กับห้องเซิร์ฟเวอร์ | 2,900 บาท |
- CO2 ระยะฉีดสั้น NFPA 10 ระบุไว้ประมาณ 1 ถึง 2.4 เมตร และลมแรงพัดก๊าซกระจายได้ง่าย ฉลากถัง HATRON ให้เริ่มฉีดห่างไฟประมาณ 8 ฟุต OSHA ไม่แนะนำให้ใช้ CO2 กับไฟประเภท A เพราะไฟอาจคุกรุ่นแล้วลุกใหม่หลังก๊าซจาง ห้องไฟฟ้าที่มีกล่องหรือกระดาษวางอยู่ควรมีถังที่ดับไฟ A ได้ไว้ด้วย
- ผงเคมีแห้ง ฉลากระบุไฟ C และราคาต่ำที่สุดในร้าน แต่ผงจะเข้าไปในพัดลม แผงวงจร และช่องเครื่อง NFPA 10 เตือนเพิ่มว่าถ้าอุปกรณ์ไฟฟ้าเปียกอยู่ ผงที่ผสมกับความชื้นอาจกลายเป็นทางให้ไฟรั่ว หลังดับไฟควรเก็บผงออกให้หมด
- SC-AFFF PLUS ฉลากระบุไฟ C และปลายสายเป็นพลาสติกไม่เป็นสื่อไฟฟ้า แต่ทิ้งความชื้นและคราบน้ำยา จึงไม่ใช้กับห้องเซิร์ฟเวอร์และอุปกรณ์ที่ห้ามโดนความชื้น
เทียบถังไม่ทิ้งคราบสองแบบแบบละเอียดได้ใน ถังดับเพลิงไม่ทิ้งคราบ BF2000 กับ CO2
ขั้นตอนดับไฟจากไฟฟ้า
- ตะโกนเตือนและโทร 199 ให้คนหนึ่งโทรแจ้งดับเพลิงทันที
- ตัดไฟ ถอดปลั๊กเครื่องที่ไหม้ หรือสับเบรกเกอร์ที่ตู้ไฟ ถ้าทำได้โดยไม่ต้องเอื้อมผ่านไฟและไม่ได้ยืนบนพื้นเปียก
- หยิบถังที่มีตัว C CO2 BF2000 หรือผงเคมีแห้ง ABC ห้ามใช้น้ำหรือถังที่ไม่มีตัว C
- ฉีดจากระยะที่ฉลากบอก เล็งที่ฐานไฟ บีบแล้วส่ายซ้ายขวา ถัง CO2 ให้จับที่ด้ามจับเท่านั้น เพราะกระบอกฉีดเย็นจัด
- ถอยออกและระบายอากาศ ฉีด CO2 หรือ BF2000 ในห้องปิดแล้วให้ออกจากห้องก่อน เฝ้าดูว่าไฟไม่ลุกซ้ำ อย่าสับไฟกลับจนกว่าช่างไฟฟ้าจะตรวจ
ถ้าไฟลามถึงฝ้า หรือควันเต็มห้อง ให้ออกจากพื้นที่และรอเจ้าหน้าที่ ถังดับเพลิงใช้กับไฟที่เพิ่งเริ่มเท่านั้น ขั้นตอนฉีดแบบละเอียดอยู่ใน วิธีใช้ถังดับเพลิง
เลือกถังตามจุด
ตู้ไฟ ตู้ MDB ห้องไฟฟ้า ห้องเครื่อง
ถังดับเพลิง CO2 10 ปอนด์ ราคา 2,500 บาท ไม่นำไฟฟ้า ระเหยหมด ไม่ทิ้งคราบในตู้ แขวนไว้ใกล้ทางเข้าห้อง ให้หยิบได้โดยไม่ต้องเดินผ่านตู้ที่ไหม้ ถ้าห้องไฟฟ้าเก็บกล่องหรือเอกสารไว้ด้วย เพิ่มถังผงเคมีหรือ BF2000 อีกใบสำหรับไฟประเภท A
ห้องเซิร์ฟเวอร์ ห้องคอมพิวเตอร์
ถังดับเพลิง BF2000 ดับไฟ A B C ได้โดยไม่ทิ้งคราบผง ใช้กับไฟจากวัสดุในห้อง แล้วมี CO2 ไว้คู่กันสำหรับตู้อุปกรณ์ ถ้าห้องปิดมิด ฉีดเสร็จต้องออกจากห้องและระบายอากาศก่อนกลับเข้าไป
ออฟฟิศ บ้าน และร้านค้า
ถ้าไม่อยากเลอะผงเวลาใช้ เลือก BF2000 ราคา 2,900 บาท ถ้ารับคราบผงได้ ถังผงเคมีแห้ง ABC 10 ปอนด์ราคา 1,000 บาทก็ดับไฟจากไฟฟ้าได้ จำนวนถังและจุดติดตั้งของแต่ละพื้นที่อยู่ใน เลือกซื้อถังดับเพลิงให้เหมาะกับพื้นที่ ต้องการหลายถังพร้อมกัน ออกใบเสนอราคาเองได้ทันที
คำถามที่พบบ่อย
ถังดับเพลิงไฟฟ้าใช้แบบไหน
ใช้ถังที่ฉลากมีตัว C ตู้ไฟและตู้ MDB ใช้ถัง CO2 เพราะไม่นำไฟฟ้าและไม่ทิ้งคราบ ห้องที่มีคอมพิวเตอร์และเอกสารใช้ BF2000 ซึ่งดับไฟ A B C ได้โดยไม่เลอะ ถังผงเคมีแห้ง ABC ใช้ได้เช่นกันแต่ทิ้งคราบผง
ไฟไหม้จากไฟฟ้าใช้น้ำดับได้ไหม
ห้ามใช้น้ำขณะที่ยังมีกระแสไฟ น้ำนำไฟฟ้าได้ดี คนที่ฉีดอาจโดนไฟดูด ให้ตัดไฟที่เบรกเกอร์หรือถอดปลั๊กก่อนถ้าทำได้ แล้วใช้ถังที่ฉลากมีตัว C
ถังผงเคมีใช้กับตู้ไฟได้ไหม
ใช้ได้ ฉลากถังผงเคมีแห้ง ABC ระบุไฟประเภท C แต่ผงจะฟุ้งเข้าไปในตู้และอุปกรณ์ หลังดับไฟต้องเก็บผงออกให้หมด ตู้ที่มีอุปกรณ์ราคาสูงจึงเหมาะกับ CO2 มากกว่า
แหล่งอ้างอิง
- กฎกระทรวงการป้องกันและระงับอัคคีภัย พ.ศ. 2555 ratchakitcha.soc.go.th
- OSHA osha.gov
- NFPA 10 nfpa.org
